DIY Hommelpaleis en Akkerhommels als logés

Calendula doet zo wat vanalles dat met natuur te maken heeft, en volgend verhaaltje is van de categorie “vanalles”. Onlangs kreeg ik volgend emailtje:

“Ik was op internet op zoek naar een imker in Halen en ben zo op uw site terecht gekomen.  We hebben in onze tuin vorige week een haag verwijderd en daarbij hebben we een bijennest ontdekt op de grond, tussen een houten pallet die daar lag. Het nest zou daar weg moeten, want we zijn van plan om dit najaar onze grond te frezen. Het is geen groot nest: op het moment dat we het ontdekten, had ik de pallet vast en er kwamen slechts een twintigtal bijen uit.  Zou u onze bijen misschien een nieuwe thuis kunnen bieden?
Alvast bedankt voor uw antwoord.
Met vriendelijke groeten,
Tine en Wouter”

Nou nou, zeer interessant! Al snel bleek echter dat het niet om een bijennest ging, maar om het nest van een Akkerhommel (Bombus pascuorum) en dat het nest danig verstoord was.

Nesten verwijderen van hommels mag je niet doen en is ook niet nodig gezien dat hommels nooit overlast geven (ze zullen niet steken als je ze niet expliciet pest) en bovendien heel nuttig zijn voor de bestuiving.

Dit leek me echter een uitzonderlijk geval waarin de hommels het allicht niet zouden overleven zonder hulp, gezien de tamelijk grote (doch onopzettelijke) verstoring, de onmogelijkheid er te blijven en de tijd van het jaar. Als we eerder op het jaar waren geweest, had ik allicht deze mensen geadviseerd te wachten met hun tuinwerkzaamheden tot de koningin zelf een andere nestplaats zou gezocht hebben. Het aanbod aan stuifmeel en nectar (voer voor de hommels) in de natuur zou nog voldoende zijn geweest om het nest te repareren. Nu vreesde ik daar sterk voor.

De afstand van mijn tuin tot de plaats van het oorspronkelijk nest was voldoende: ongeveer 5km. Dan vliegen ze niet terug naar de oude plek, maar oriënteren ze zich op de nieuwe standplaats. Ik besloot dus een kijkje te gaan nemen, in de hoop het nestje te kunnen redden. Mijn plan was het nest te verplaatsen naar mijn tuin in een soort zelfgemaakt hommelpaleisje en het daar in leven te houden tot de koningin klaar zou zijn om te overwinteren. In een hommelkolonie gaan alle hommels in het nest dood na de herfst, de koningin-hommel overleeft en graaft zich in, om in het voorjaar op zoek te gaan naar een nieuwe nestplaats en opnieuw een kolonie te stichten. Hommels hun energiereserve wordt bewaard in  “honingpotjes”, die zich bevinden in het nest en er zo uit zien (bovenaan onderstaande foto):

Ik nam aan dat de honingpotjes van dit nest allicht omgestoten waren bij het verplaatsen van het palet. Bij aankomst bleek er niet veel volk meer in het nest te zitten (een tiental hommels) en het was inmiddels ingezakt. Het nest zag er niet zoals normaal uit, en ik zag nergens nog intact broed of voedselreserve. Maar… toch hoorde ik al snel een soort gezoem in het midden dat mij bekend voorkwam: de koningin. Ik dacht dat ze allicht verzwakt zou zijn, het nest zag er écht niet uit (zo’n boeltje), dus ik begon het stilletjes op te nemen met mijn handen om te verplaatsen …. “PRIK”! Duidelijk niet zo verzwakt dus :) Ik was heel blij om te ervaren dat het beestje duidelijk nog van plan was haar nest niet zomaar op te geven, dus deerde de pijn me niet zo.

Tine en Wouter verdienen overigens een dikke proficiat, dat ze de moeite hebben gedaan dit nest op te merken en een imker op te zoeken! Dankzij hen heeft deze koningin nog een goede kans op overleven.

Eens thuis aangekomen gaf ik de hommels wat EHBH (Eerste Hulp Bij Hommelgevallen), onder andere door ze wat Zonneschijn van mijn bijen te geven. Het nest bevond zich in een gebied waar op dit moment alle bloemen zowat uitgebloeid waren (zoals ik eerder zei, er zijn weinig plaatsen waar dat op dit moment nog niet zo was), dus wat verse honing van mijn bijtjes vragen om hen wat aan te sterken en de honger te stillen leek me hier op hun plaats. Ik zal er niet ver naast gezeten hebben, want nog geen minuut nadat ik het goedje aan hen schonk, hingen er al 4 hommels met hun lange tong te bengelen in het potje en gulzig te eten. Hun lijfje schokte, zo snel slurpten ze het voer op. Verder voederen gebeurde met een siroop voor bijen.

Hier zie je ze bijtanken met hun lange tong. Ik gebruikte Lego-blokjes om het voer in te doen omdat ze zo rustig kunnen slurpen zonder te verdrinken erin.

Ondertussen had ik een hommelpaleisje klaargemaakt in de tuin, waar diezelfde avond de hommels nog in gezet werden. Ze doen het goed, gingen met hun gevulde buikjes meteen aan de slag en ik hoop dat de koningin hierdoor zich op haar gemakje kan ingraven voor de winter en volgend jaar een nieuw nestje kan stichten.

Een hommelnestje in de tuin hebben is een bijzonder en fijn iets. Wil jij ook kans maken op een hommelfamilie bij je thuis, op een plaats die je zelf klaarmaakt? Maak dan je eigen hommelpaleis, het is heel makkelijk en leuk om doen. Bij deze: de Do-It-Yourself (Doe-Het-Zelf) Hommelpaleis!

Graaf een gat onder een struik of haag. Er moet een terra cotta pot inpassen met een diameter van minstens 15cm.

Leg op de bodem van het gat een houten plankje met wat plastic op om het vocht uit de grond tegen te houden (ik gebruikte een diepvrieszakje als plastic).

Voeg er wat stro bij, mos, gedroogd gras, dierenharen, …. Ik heb een mengeling gebruikt van hooi dat ik zelf gehooid had in de tuin (met dus veel mos tussen) en stro (links). Ik heb niet zo veel gebruikt, omdat ik dus het nestje van de Akkerhommels er ging op doen (rechts). Als jij een hommelpaleis maakt, mag je gerust wat meer gebruiken, maar de hommeltjes vullen het ook graag zelf verder aan met nestmateriaal.

Zet de terra cotta pot (diameter dus min. 15 cm) er omgekeerd op, zodat het kleine gaatje in de bodem voor afwatering van de planten, aan de bovenkant zit.

Leg bovenop de pot, een paar centimeter boven de grond, een afdakje van een oude dakpan, stukje hout of dergelijke.

Je hommelpaleis is klaar!

En nu maar wachten tot in het voorjaar een hommelkoningin jouw hommelpaleis uitkiest. Doe het nestje nooit open, want dan verstoor je de hommels! Je zal het merken als er hommels inzitten doordat er af en toe eentje naar buiten vliegt langs het gaatje.

Als je het nestmateriaal wil vervangen, doe je dit best in de winter. Ga zéker geen hommelnesten uitgraven en in je potje zetten! Hommelnesten mogen niet verplaatst worden tenzij in hoogst uitzonderlijke gevallen. Als je dat doet is de kans ook heel groot dat het nest sterft. Het is veel leuker om in spanning te wachten tot er een hommel op jouw paleisje afkomt en als er geen hommels in huizen, dan wel zeker andere nuttige natuurwezentjes.

Ga je het proberen? Zeker doen! Als je foto’s hebt van jouw hommelpaleis, zeker doormailen :)

Kruidige groetjes,

Calendula

14 Reacties op “DIY Hommelpaleis en Akkerhommels als logés

  1. Wauw Tine, dat heb je weer ongelooflijk gedaan, ik zou niet weten hoe te beginnen. Altijd heel fijn om zo’n verhaal te lezen en heel blij dat die diertjes weer een nieuwe thuis hebben, ze zullen er niet meer weg willen, daar ben ik zeker van!!

    • Bedankt voor je leuke reactie Ann :) Ik voeder ze nu iedere dag, het blokje is telkens zo goed als leeg. Als we een weekje verder zijn ga ik ze meer en meer op eigen benen laten staan, zodat uiteindelijk de koningin haar voorbereidingen zal treffen voor de winter.

  2. We zijn blij dat we u gecontacteerd hebben in verband met ons “bijennest”. Nogmaals bedankt, het was een leerrijke ervaring en onze hommels hadden niet beter terecht kunnen komen. Wanneer we onze nieuwe haag aangeplant hebben, bouwen we er zeker een hommelpaleis onder!

    • De wereld kan toch mooi zijn he… Bedankt voor het toffe contact en de bezorgdheid om de natuur! Daar kunnen velen nog een puntje aan zuigen. Jullie hebben het juiste gedaan op het juiste moment en het resultaat is dat iedereen blij is, inclusief de hommeltjes :) Super dat jullie ook een hommelpaleis gaan zetten, dat gaan de hommels zeker appreciëren! Zeker omdat ze dan hun huis gaan hebben vlakbij die fruitbomen in het voorjaar, da’s zoals een supermarkt recht voor je deur hebben ;)

  3. Fijne post, het is goed om een dier in nood te zien geholpen worden. En nu weet iedereen ook wat hem te doen staat als ze ook eens zoiets tegenkomen. Het is ook fijn een iets minder gekende soort als de akkerhommel even in het spotlicht te zien staan. Hommels zijn altijd leuk :)

  4. Ik vind het een van de leukste posts die ik tot nu toe van je gelezen heb, die bestuivers blijven echt uw grootste passie zo te lezen. Mooi zo !

    Nu we toch over bestuivers bezig zijn, ook jouw honing valt hier in goede aarde. Normaal ben ik niet zo voor honing maar deze mag er wezen, gisteren heb ik op mijn werk vegetarisch geluncht met boterhammen met geitenkaas, tuinkers en een half lepeltje Calendula honing telkens; lekker en een recept-aanradertje !

    • Bedankt voor je leuke reactie Gert! En dat receptje moet ik zeker ns proberen ;) Heb al vaker te horen gekregen dat mensen die normaal geen honing lusten, de mijne wel weten te pruimen. Ben zo trots op mijn bijtjes!

  5. mooie beestjes zijn het toch ! Overigens, als je in een omgeving woont met veel groen om je heen, loop je een grote kans dat je last krijgt van boktor. Mocht dit het geval zijn, is dit de oplossing: boktor

  6. Ik heb ook een hommelnest ontdekt in mijn tuin ze hebben het gemaakt in een oud vogelhuisje, zo leuk! nu vraag ik mij af is er kans dat er elke keer een hommelnest in komt? of bezetten ze dat maar eenmalig? ik zou het leuk vinden als er regelmatig een hommelnest in komt.

  7. hallo, heel leuk uw artikel over hommels: nu heb ik tegen de gevel van mijn huis een soort activiteit opgemerkt: hommels die tegen de gevel in reeds bestaande gaten, een geel vocht afzetten en die dan dichten. toch is er geen nest (heb ik toch niet opgemerkt want een nest betekent toch veel heen en weer activiteiten en veel hommels? ik tracht te zoeken wat dit betekent en vond nog niets hierover. hebt U misschien een antwoord? leuk idee om zo’n huisje te bouwen. zal ik zeker maken
    tine

  8. Dag Calendula, kan het zijn dat wij een akkerhommelnest hebben in onze spouwmuur? We zien ze af en aan vliegen. We willen in de winter graag bijenbekjes plaatsen en ik zie dat de hommels in het najaar toch dood gaan. Maar sluiten we dan de koningin niet op? Of graaft die zich ergens anders in? We willen natuurlijk niets verstoren.
    Groetjes Jacqueline

Reageer op dit artikel

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s